اختلال شخصیتی پارانوئید: آیا یکی از نزدیکان شما به اختلال شخصیتی پارانوئید مبتلا است؟

اگر یکی از عزیزان و نزدیکان شما به اختلال شخصیتی پارانوئید دچار است،  از این موضوع به سادگی عبور نکنید.  شما به عنوان یکی از نزدیکان فرد مبتلا، به بینش بالایی در این زمینه احتیاج دارید. چرا که باید روش های سازگاری با این اختلال شخصیتی را بیاموزید و به عمل درآورید.

زندگی کردن با فردی که به اختلال شخصیت پارانوئید مبتلا است چندان ساده نیست. او احتمالاً رفتارهایی مشابه رفتار های زیر را از خود بروز میدهد:

  • استراق سمع میکند.
  • بدون هیچ دلیل موجهی احساس میکند که طرد شده یا مورد بی توجهی قرار گرفته است.
  • دائما نیاز است که در مورد مسائل مختلف به وی اطمینان داده شود. (اما در عین حال شک و تردید هایش هرگز برطرف نمیشوند).
  • در روابط خصوصی شما دخالت میکند.
  •  اتهامات غلط به دیگران وارد میکند.

همه ما ممکن است در برهه ای از زندگی مان دچار احساس شک، طرد شدگی، و حساسیت بیش از حد بشویم. اما زمانی که یک شخص فعال به اختلال پارانویای مزمن دچار میشود، نمیتوان از این مسئله به سادگی عبور کرد. در اینجا منظور از شخص فعال،  فردی است که به شغلی مشغول است، از روابط اجتماعی برخوردار است، و در یک خانواده زندگی میکند. فرد مبتلا به اختلال شخصیت پارانوئید خود از این مسئله رنج میکشد. قلب اطرافیان نیز از این موضوع میشکند.

 

درباره اختلال پارانوئید بیشتر بدانیم

این افراد ممکن است از وقایع عادی و معمولی، برداشت های بسیار بدی داشته باشند و دائما جملاتی مشابه جملات زیررا در موقعیت های مختلف به کار برند:

  • “تا این موقع کجا بودی؟”
  • “با چه کسی آنجا بودی؟”
  • “من به تو خیلی توجه میکنم اما تو هیچ توجهی به من نمیکنی.”
  • “چرا اینطور به من نگاه کردی؟”
  • “شما دارید پشت سر من حرف میزنید.”
  • “چرا بدون من به آنجا رفتی؟”
  • “تو داری با یک نفر دیگر به رستوران میروی چون من را به حساب نمی‌آوری!”
  • “او به من چپ چپ نگاه کرد به این خاطر که هدیه اش را همان موقع باز نکردم.”
  • “آنها دارند زیرآب مرا میزنند.”
  • و …

افرادی که به اختلال شخصیتی پارانوئید مبتلا نیستند هم ممکن است گاهی چنین جملاتی را به کار ببرند. اما تفاوت بین فردی که گاهی به مسائلی خاص مشکوک میشود، و فردی که دائماً به اوضاع مشکوک است، تفاوتی مشهود است.

پارانویا میتواند از علائم اختلالات متفاوت، مانند شیزوفرنی، اختلال شخصیت پارانوئید، افسردگی سایکوتیک، اختلال دو قطبی(در مرحله شیدایی)، و … باشد. شدت آن نیز میتواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد.

خانواده و دوستان فرد مبتلا چه کمکی میتوانند انجام دهند؟

اگر یکی از عزیزان تان به افکار پارانوئیدی مبتلا است و شما نمیدانید که چگونه باید به او کمک کنید، تنها نیستید. ممکن است ندانید که در برابر او چه واکنشی باید نشان دهید. خصوصاً اگر با باورها و گفته های او موافق نباشید.

زندگی کردن با فردی که به اختلال شخصیت پارانوئید دچار است، صبر و محبت زیادی را میطلبد. در این بخش از مقاله به بررسی توصیه هایی میپردازیم که میتواند برای ارتباط با این افراد مفید باشند. خانواده و نزدیکان افراد مبتلا به افکار پارانوئیدی، میتوانند با عمل کردن به آنها سازگاری خود را با فرد مبتلا افزایش دهند. و حتی تا حدودی به او کمک کنند.

  • در نظر بگیرید که آیا باورهای او منطقی و قابل توجیه هستند یا خیر

آسان است که به راحتی به هر فکری که با باور شما مخالف باشد و یا با تجارب تان تطابق نداشته باشد، برچسب پارانوئیدی بزنید. خصوصاً اگر عزیز شما که به این اختلال مبتلا است، قبلاً هم مکرراً افکار و توهمات پارانوئیدی داشته است. به همین خاطر، حتما سعی کنید که قضاوت نکنید. و فارغ از قضاوت، در نظر بگیرید که آیا باورهای او منطقی و قابل توجیه هستند یا خیر.

  • در نظر بگیرید که آیا باورهای او پایه و اساسی دارند یا خیر

بسیاری از افکار پارانوئیدی، از اضطرابی که فرد نسبت به یک موقعیت واقعی دارد سرچشمه میگیرند. سعی کنید متوجه شوید که آیا پایه و اساسی برای ترس آنها وجود دارد یا خیر. به این صورت میتوانید متوجه شوید که افکار او در مورد یک موضوع خاص، از کجا سرچشمه گرفته اند. نقل قول زیر، از زبان یک فرد مبتلا به افکار پارانوئیدی است:

” چیزی که بیش از همه چیز به من کمک میکند، این است که مرا جدی بگیرند. من تا حدودی خودم میدانم که افکار و باورهایم نمیتوانند درست باشند، اما با این حال برای من بی نهایت وحشتناک هستند. برایم بسیار مهم است که دیگران ترس و نگرانی هایم را جدی بگیرند. برایم اهمیت دارد که دیگران با آنها به عنوان ترس و نگرانی هایی واقعی برخورد کنند. حتی اگر دلیل آن از نظر آنها منطقی نباشد.”

  • نگرانی هایشان را بی اهمیت نپندارید

حتی اگر شما با افکار ترسناک آن فرد موافق نیستید، باز هم سعی کنید که احساس او را درک کنید. احساسات و نگرانی های آنها کاملاً واقعی هستند، حتی اگر از نظر شما بی پایه و اساس باشند. سعی کنید نشان دهید که به باور ها و نگرانی های او احترام میگذارید. در عین حال، وانمود نکنید که با افکار و نگرانی های او موافق هستید.

  • بر احساسات او تمرکز کنید

سعی کنید نگرانی او را درک کنید و به او آرامش دهید. شما میتوانید نشان دهید که احساس او را درک میکنید، بدون این که با دلیل آن موافقتی کرده باشید. با احساس او همدردی کنید، اما با باورها و افکار او نه موافقت کنید و نه مخالفت. بدون هیچ گونه قضاوتی با احساس او همدردی نشان دهید. و افکار و باورها را به حال خودشان رها کنید.

همچنین، ممکن است بتوانید حواس او را به فعالیت های دیگری پرت کنید تا چرخه افکار پارانوئیدی را بشکنید. البته سعی کنید این کار را در اوج افکار پارانوئیدی او انجام ندهید. چرا که ممکن است واکنش منفی از خود نشان دهد. ابتدا سعی کنید بدون این که نظر موافق یا مخالفی در مورد افکارش بدهید، با احساس او همدردی کنید. سپس زمانی که کمی آرام تر شد، کم کم حواس او را به فعالیت های دیگری مشغول کنید.

  • کاملاً واضح صحبت کنید

سعی کنید هرچقدر میتوانید واضح صحبت کنید. از کلمات و جملات مبهم استفاده نکنید. هرچه از کلمات و جملات ساده تری استفاده کنید، احتمال این که او برداشت غلطی از حرف شما داشته باشد کمتر خواهد شد.

  • نقاط قوت او را پررنگ کنید

سعی کنید نقاط قوت او را پررنگ کنید. افرادی که به ختلال شخصیت پارانوئید مبتلا هستند، اغلب افراد باهوش و با استعدادی هستند. آنها فارغ از روابط شخصی شان، در زمینه های دیگر زندگی عملکرد خوبی دارند. او را به عنوان انسانی ببینید که هم از نقاط قوت برخوردار است و هم نقاط ضعفی دارد. سعی کنید شخصیت او را در ذهن خود از بیماری اش جدا کنید و خود حقیقی او را دوست بدارید. شخصیت او به طور قطع در علائم بیماری اش خلاصه نمیشود.

  • با او بحث نکنید

زمانی که او افکار بدگمانانه ای را ابراز میکند، با او بحث نکنید و سعی نکنید که نظرش را عوض کنید. آن افکار حتی اگر تنها یک توهم باشند، برای او کاملاً واقعی به نظر میرسند. به همین خاطر شما نمیتوانید با بحث کردن نظر او را عوض کنید. این کار تنها وضعیت را وخیم تر میکند. چرا که آن فرد حس خواهد کرد که هیچکس او را درک نمیکند.

  • از او سوال بپرسید

در صورت امکان سعی کنید از طریق سوال پرسیدن، کاری کنید که او بیشتر از ترس هایش برای شما بگوید. این موضوع به شما کمک خواهد کرد که بیشتر و دقیق تر متوجه شوید که افکار او از کجا سرچشمه میگیرند. به این طریق شما میتوانید بهتر متوجه شوید که بهترین راه برای اطمینان دادن به او و دلگرم کردن او چیست. خود شخص نیز ممکن است بعد از صحبت کردن با شما، احساس بهتری داشته باشد. با این حال، توجه کنید که این صحبت ها نباید ترس های او را در ذهنش قوی تر کنند.

  • او را از نظر روحی و جسمی تقویت کنید

سعی کنید فضای خانه را از تنش به دور نگه دارید. در عوض او را دائماً مشغول به فعالیت هایی نمایید که از آنها لذت میبرد. همچنین، میتوانید به او کمک کنید تا عادت های مثبتی  در خود ایجاد کند. مثل ورزش کردن روزانه، داشتن خواب کافی، و تغذیه مناسب. این کارها میتوانند در تقویت روحیه او، موثر باشند.

  • از خودتان نیز مراقبت کنید

اگر یکی از نزدیکان تان دچار اختلال شخصیت پارانوئیید باشد، این موضوع برای شما نیز انرژی بر خواهد بود. شاید احساس کنید که دیگر زمانی برای رسیدگی به خودتان باقی نمیماند. اما باید بدانید که سلامت روحی جسمی شما، هم بر روی شما و هم بر روی او تاثیر مستقیم دارد. شاید احساس کنید که خودتان نیز گاهی به صحبت با یک روان درمانگر یا مشاور احتیاج دارید. به این صورت میتوانید فشار روحی و روانی که بخاطر این وضعیت بر شما نیز وارد شده است را تا حدی تخلیه کنید. با هر روشی که موثر میدانید، از سلامت روحی و جسمی خودتان نیز مراقبت کنید. خوب غذا بخورید، ورزش کنید و استراحت کافی داشته باشید. این موضوع باعث میشود که شما توانایی روحی بیشتری برای تحمل فشار و استرس داشته باشید. به یاد داشته باشید که اگر مراقب خودتان نباشید، نمیتوانید از دیگری نیز مراقبت کنید.

  • از یک متخصص کمک بگیرید

یک روان درمانگر و یا روان پزشک که در این زمینه از تجربه کافی برخوردار باشد، میتواند شما را در این مسیر راهنمایی و هدایت کند و در صورت لزوم، دارو درمانی را تجویز کند.

  • به یاد داشته باشید که هیچکس مقصر نیست

اگر یکی از عزیزان شما به اختلال شخصیتی پارانوئید مبتلا است، به یاد داشته باشید که هیچکس در این موضوع مقصر نیست. علت اصلی بروز این اختلال دقیقا مشخص نیست، اما روان پزشکان عموماَ عواملی را سبب بروز آن میدانند. از جمله ژنتیک، عوامل بیولوژیکی، و محیطی. فرد مبتلا، نقشی در این موضوع نداشته است. نمیتوان او را به خاطر بیماری اش سرزنش کرد. شما نیز به عنوان خانواده و نزدیکان آن فرد، تقصیری در این موضوع ندارید.

افزودن دیدگاه

لطفا دیدگاه خود را بنویسید
لطفا نام خود را وارد کنید