چرا خواب می‌بینیم؟

چرا خواب میبینیم؟ آیا رویاها ارزش تجزیه و تحلیل کردن داشته و یا فقط انعکاسی از افکار و تجربیات روزمره مان هستند؟ کارشناسان در این باره روی یک نظر توافق ندارند، اما نظریه های جالبی درباره ی دلیل خواب دیدن وجود دارد که در ادامه برایتان عنوان می کنیم.

۱_ رویاها تمایلات پنهان ما هستند که جرئت اعتراف شان را نداریم

مشهورترین کارشناسی که از رویاها به عنوان بخشی از روانکاوی استفاده کرد زیگموند فروید است. وی در کتاب ” تفسیر رویاها” که در سال ۱۸۹۹ نوشته، عنوان کرده که رویاها نمایانگر آرزوها و تمایلات ناخودآگاه ما هستند. اساس این نظریه این است که اکثر تمایلات ما کاملا پاک و بی منظور هستند. با این حال برخی از این تمایلات برای خودآگاه مان نادرست و غیر قابل قبول هستند و از همین رو آن ها را در ناخودآگاه مان دفن کرده ایم. این تمایلاتی هستند که در خواب هایمان نمود پیدا می کنند.

با اینکه این نظریه  فروید به شدت مورد مخالفت قرار گرفته بود اما کارشناسان امروزی درحال بازنگری آن بوده و به نتایج شگفت انگیزی دست یافته اند. دلیل این امر نحوه کارکرد ذهن ما هنگام سرکوب افکار است. وقتی سعی می کنیم دست از فکر کردن راجع به چیزی برداریم، دو فرایند روانشناسانه ی فعال رخ می دهد. یک فرآیند که به نحوی فعال سعی در سرکوب آن فکر دارد و فرآیند دیگری که آن فکر را در پس زمینه ی ذهن مان تحت نظر می گیرد.

روانشناس اجتماعی دانیل وگنر، نظریه ی سرکوب افکار و بازنمودشان در رویاها را مورد بررسی قرار داده. او از شرکت کنندگان در آزمونش خواسته تا به یک نفر که می شناسند فکر کرده و به مدت ۵ دقیقه مطلبی را راجع به او بنویسند. قبل از این که این افراد بخوابند آن هارا سه دسته کردند. به دسته اول گفته شد که به آن شخص فکرنکنند، به دسته دوم گفته شد که به آن شخص فکر کنند و گروه سوم می توانست به هرچیزی می خواست فکرکند.

صبح روز بعد تمامی افراد باید خوابی که شب قبل دیده بودند را به یاد می آوردند. نتایج به وضوح نشان داد که شرکت کنندگانی که بهشان گفته شده بود که افکار مرتبط با آن شخص را در خودشان سرکوب کنند، بیشتراز کسانی که بهشان گفته شده بود به آن شخص فکر کنند، خواب کسی که درمورد آن نوشته و فکر کرده بودند را دیده بودند.

چرا خواب میبینیم؟ آیا این نظریه توضیحی بر دلیل آن است؟ به عقیده فروید این ضمیر ناخودآگاه ما است که در خواب به سراغمان می آید تا به مسائلی که در بیداری نمی خواهیم با آن ها رو به رو شویم رسیدگی کنیم.

۲_ خواب ها برای بقا هستند

فیلسوف فنلاندی، Antti Revonsuo  ، عنوان می کند که خواب دیدن به ما اجازه می دهد تا با دیدن  تهدید کننده و اتفاقات خطرناک در ذهنمان، در دنیای واقعی برای رویارویی با آن ها آماده باشیم. با دیدن این صحنه های خطرناک می توانیم استراتژی هایی برابر فرار و نقشه هایی برای حمله بریزیم.

حال Revonsuo چطور به این نتیجه رسیده؟ او متوجه شده که از میان تمام خواب هایمان، ما بیشتر خواب های استرس زا را به خاطر میاوریم. کابوس ها و خواب هایی که ما را می ترسانند و تهدیدهای خشونت بار در آن ها به چشم می خورد را بیشتر به یاد می آوریم. و این مسئله باعث شده که نه تنها دلیل خواب دیدن برای او سوال شود، بلکه دلیل اینکه چرا بیشتر خواب های وحشتناک را به خاطر می آوریم هم برایش سوال برانگیز شود.

او تفاوت میان خواب های کودکانی که به نوعی از سوء استفاده رنج برده بودند، مثلاً کسانی که در مناطق جنگی زندگی کرده یا بلایای طبیعی فاجعه باری را تجربه کرده بودند، با خواب های کودکانی که در شرایط نسبتاً آرام بزرگ شده  بودند را بررسی کرد. او دریافت که کودکان آسیب دیده بیشتر خواب استرس زا می دیدند و درواقع محیط زندگی و اطرافشان عامل مهمی در موضوغ خواب هایشان بود .

به گفته ی  Revonsuo تهدیدهای محیطی برای اجدادمان در خواب و رویاهایشان نمود پیدا می کردند و آن ها با مدام دیدن چنین صحنه هایی در خواب می توانستند نسبت به برطرف کردن تهدیدهای احتمالی در دنیای واقعی، تطابق و سازگاری پیدا کنند.

۳_ خواب ها رویدادهای دردناک را پردازش میکنند

میدانیم که برای استراحت جسم مان به خواب احتیاج داریم، اما تحقیقات نشان میدهند که خواب دیدن هم برای سلامت روانی مان ضروری است . در یک مطالعه فعالیت مغزی شرکت کنندگان حین دیدن تصاویری که به لحاظ احساسی ناراحت کننده بودند ثبت شد. یک گروه از شرکت کنندگان قبل از اینکه تصاویر را برای بار دوم ببینند به رخت خواب رفته و خواب خوبی کردند. اسکن مغزی آنها فعالیت کمتری را در نواحی مرتبط با عواطف نشان داده و درعوض نواحی ای که مسئول افکار منطقی بودند فعالیت بیشتری داشتند.

در مقابل، در گروه دوم که اجازه ی خوابیدن بهشان داده نشده بود واکنش عاطفی بیشتری نسبت به تصاویر ناراحت کننده مشاهده شده بود. اسکن های مغزی تایید کردند که نواحی مربوط به پردازش عاطفی در این افراد فعالیت بیشتری می کند.

دانشمندان براین باورند که خوابیدن به پردازش رویداد های دردناک کمک میکند چرا که در حین خواب دیدن تغییر شیمیایی ای در بدن رخ می دهد. درطی خواب REM  یا همان خواب عمیق، کاهش قابل ملاحظه ای در نور اپی نفرین مغز مشاهده می شود. این ماده ی شیمیایی حین استرس داشتن بیشتر در بدن ما تولید میشود.

این نظریه همچنین شیوه ی درمانی نسبتاً جدیدی تحت عنوان EMDR ( حساسیت زدایی از طریق حرکت چشم و پردازش مجدد) را توجیه می کند. برخی رویدادها آنقدر دردناک هستند که در ذهن فرد منجمد می مانند. این روش درمانی از حرکت چشم های افراد در طی خواب REM بهره میبرد.

چرا خواب میبینیم؟

نظر کارشناسان متفاوت است؛ برخی بر این باور هستند که خواب دیدن خیلی مسئله مهمی نیست، برخی مثل فروید فکر می کنند که خواب ها دریچه ای به ناخودآگاه ما هستند. به هرحال تحقیقات در زمینه ی خواب و خواب دیدن به زمینه مطالعاتی مهمی تبدیل شده و از آن استفاده های مختلفی استفاده می شود.

شما به کدام نظریه اعتقاد دارید؟ شاید برای پاسخ این سوال بهتر باشد تا نگاهی به خواب های خودمان بیندازیم.                                                     

ارسال یک پاسخ

لطفا دیدگاه خود را وارد کنید!
لطفا نام خود را در اینجا وارد کنید